Projekty jezuickiego kościoła Serca Jezusowego w Krakowie

Projekty jezuickiego kościoła Serca Jezusowego w Krakowie

W związku z setną rocznicą konsekracji jezuickiego kościoła Serca Jezusa w Krakowie przy ul. Kopernika 26, przypadającą na 29 maja 2021 roku, kontynuujemy tematykę związaną z powstaniem tej świątyni (obecnie noszącej tytuł bazyliki mniejszej), rozpoczętą w styczniowym numerze (89/2021) miesięcznika „Modlitwa i Służba”, katolickiego stowarzyszenia Apostolstwa Modlitwy. Sięgam w tym artykule między innymi do kart historii miesięcznika „Posłaniec Serca Jezusowego” (wydawanego od 1872 roku), a zawieszonego przez Wydawnictwo WAM w 2017 roku.

Czytaj więcej O tej wersjiProjekty jezuickiego kościoła Serca Jezusowego w Krakowie
Z kart historii budowy nowego kościoła Serca Jezusowego w Krakowie

Z kart historii budowy nowego kościoła Serca Jezusowego w Krakowie

Do napisania tego tekstu wykorzystałem najlepsze opracowanie na ten temat, zawarte w książce ks. dr. Jerzego Kontkowskiego SJ pt.: Jezuicki kościół Serca Jezusa w Krakowie, wydanej przez Wydawnictwo WAM w 1994 roku w Krakowie w bardzo niskim nakładzie. Publikacja ta liczy 395 stron i posiada jeszcze dodatkowo134 czarno-białe ilustracje. Zawiera ona materiał z pracy doktorskiej tego autora, obronionej w 1989 roku w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Wykorzystałem także informacje zawarte w jezuickim piśmie „Nasze Wiadomości – Pamiętnik Prowincji Galicyjskiej Towarzystwa Jezusowego”, tom III z lat 1910-1912 str. 69-79, w którym ks. Jarosław Rejowicz SJ zamieścił artykuł pt.: Poświęcenie kamienia węgielnego pod nowy kościół Serca Jezusowego w Krakowie. Zachowuję przy tym oryginalną pisownię.

Czytaj więcej O tej wersjiZ kart historii budowy nowego kościoła Serca Jezusowego w Krakowie
Kościół św. Barbary i jego zabytki

Kościół św. Barbary i jego zabytki

Kościół św. Barbary w Krakowie jest niewielką, gotycką, ceglaną świątynią przy Placu Mariackim, wzniesioną w latach 1338-1402. Pierwotnie pełnił funkcję kaplicy cmentarnej.  Budowlę powiększono pod koniec XIV wieku. W 1583 roku kościół został przekazany jezuitom. Kazania wygłaszał tutaj ks. Piotr Skarga SJ, kaznodzieja nadworny króla Zygmunta III Wazy. W 1687 roku kościół został przebudowany przez jezuickiego architekta ks. Stanisława Solskiego (1622-1701), który dodał od wschodniej strony absydę, podwyższył wnętrze i wykonał nowe, kolebkowe sklepienie. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku przejęła go Krakowska Kongregacja Kupiecka, a w roku 1796 bożogrobcy. Od 1874 roku wrócił do jezuitów. Pod kościołem spoczywają szczątki jezuity, ks. Jakuba Wujka (+1597), pierwszego tłumacza Biblii na język polski. Na przełomie XXI wieku jezuici dokonali gruntownej renowacji tej wspaniałej świątyni.

Czytaj więcej O tej wersjiKościół św. Barbary i jego zabytki
Wystawa Maria Mater Misericordiae – prezent dla Krakowa

Wystawa Maria Mater Misericordiae – prezent dla Krakowa

Jestem przekonany, że jest to spełnienie marzeń papieża Polaka, który w liście do artystów w 1999 roku napisał: „Aby głosić orędzie, które powierzył mu Chrystus, Kościół potrzebuje sztuki. Musi bowiem sprawiać, aby rzeczywistość duchowa, niewidzialna, Boża, stawała się postrzegalna, a nawet w miarę możliwości pociągająca. Otóż sztuka odznacza się sobie tylko właściwą zdolnością ujmowania wybranego aspektu tego orędzia, przekładania go na język barw, kształtów, które wspomagają intuicję człowieka patrzącego. Kościół potrzebuje zwłaszcza tych, którzy umieją zrealizować to wszystko na płaszczyźnie sztuk plastycznych, wykorzystując niezliczone możliwości obrazów oraz ich znaczeń symbolicznych”. Mam wielką nadzieję, że wielu, którzy w Muzeum Narodowym w Krakowie spojrzą na miłosierne oblicze Maryi – wyjdą z tego miejsca wzbogaceni duchowo.

Stanisław Kardynał Dziwisz
Czytaj więcej O tej wersjiWystawa Maria Mater Misericordiae – prezent dla Krakowa
Ceramiczna dekoracja – azulejos

Ceramiczna dekoracja – azulejos

Szczyt fasady jezuickiej świątyni ma dziesięć półkolistych okienek w obramieniach ciosanych w kamieniu, pod którymi umieszczono emaliowane kafelki porcelanowe z religijnymi symbolami. Każda z dziesięciu kompozycji, wykonanych wg projektu Franciszka Mączyńskiego w 1911 r., składa się z 25 płytek. Patrząc na fasadę, od góry do dołu widzimy: najwyżej Chrystogram XP, niżej dwie greckie litery Alfa i Omega, pod nimi w jednej linii trzy kompozycje przedstawiające kłosy pszenicy, Baranka Wielkanocnego, winne grono, a jeszcze niżej cztery symbole Ewangelistów.

Czytaj więcej O tej wersjiCeramiczna dekoracja – azulejos
Herby miast polskich

Herby miast polskich

Mozaiki zdobią nie tylko wnętrze bazyliki, ale także dyskretnie upiększają niektóre elementy jej zewnętrznej architektury. Franciszek Mączyński tak pomyślał tę świątynię, aby pociągała zarówno swym wewnętrznym, jak i zewnętrznym pięknem. Dlatego nadał jej odpowiednio przetworzony, unikatowy, eklektyczny wygląd. Nie było to jednak ani naśladownictwo, ani imitacja, ani proste kopiowane. Zadbał o ciekawe wykończenie zewnętrznych elementów świątyni, w które wkomponował dyskretną dekorację mozaikową. Czytaj więcej O tej wersjiHerby miast polskich

Polscy święci w hołdzie Najświętszemu Sercu Pana Jezusa

Polscy święci w hołdzie Najświętszemu Sercu Pana Jezusa

Kontynuujemy opis fryzu mozaikowego w Bazylice Najświętszego Serca Pana Jezusa.

      Po prawej stronie centralnie umieszczonej postaci Chrystusa ukazany jest pochód świętych, który rozpoczyna św. Stanisław ze Szczepanowa, biskup i męczennik. Święty ubrany jest w bogato zdobioną kapę liturgiczną z wysokim kołnierzem i dobrze widocznymi na niej wspaniałymi zdobieniami haftów, przedstawiającymi świętych. Na głowie nosi mitrę, a na lewej ręce ma przewieszony manipularz, o prawe ramię oparty jest jego pastorał, ozdobiony szlachetnymi kamieniami. Biskup klęczy ze złożonymi rękami, odzianymi w czerwone rękawiczki. U jego stóp widnieją leżące dwie zielone palmy, symbol męczeństwa. Jedna z nich stanowi atrybut św. Wojciecha, który klęczy tuż za nim.

Czytaj więcej O tej wersjiPolscy święci w hołdzie Najświętszemu Sercu Pana Jezusa
W złocistym blasku Zbawiciela

W złocistym blasku Zbawiciela

Aby głosić orędzie, które powierzył mu Chrystus, Kościół potrzebuje sztuki. Musi bowiem sprawiać, aby rzeczywistość duchowa, niewidzialna, Boża, stawała się postrzegalna, a nawet w miarę możliwości pociągająca. Musi zatem wyrażać w zrozumiałych formach to, co samo w sobie jest niewyrażalne. Otóż sztuka odznacza się sobie tylko właściwą zdolnością ujmowania wybranego aspektu tego orędzia, przekładania go na język barw, kształtów i dźwięków, które wspomagają intuicję człowieka patrzącego lub słuchającego. Czyni to, nie odbierając samemu orędziu wymiaru transcendentnego ani aury tajemnicy. Kościół potrzebuje zwłaszcza tych, którzy umieją zrealizować to wszystko na płaszczyźnie literatury i sztuk plastycznych, wykorzystać niezliczone możliwości obrazów oraz ich znaczeń symbolicznych. Sam Chrystus często posługiwał się obrazem w swoim przepowiadaniu, co było w pełni zgodne z logiką Wcielenia, w którym On sam zechciał się stać ikoną niewidzialnego Boga. (…) Niech (…) sztuka przyczynia się do upowszechnienia prawdziwego piękna, które będzie niejako echem obecności Ducha Bożego i dzięki temu przekształci materię, otwierając umysły na rzeczywistość wieczną.

Z Listu do artystów Jana Pawła II, 4 IV 1999 r.
Czytaj więcej O tej wersjiW złocistym blasku Zbawiciela
Mozaika jako dekoracja artystyczna bazyliki

Mozaika jako dekoracja artystyczna bazyliki

Mozaika – starożytna sztuka dekoracyjna – była stosowana już w katakumbach, mimo że nie sprzyjały temu warunki, jakie panowały w ciemnych kaplicach cmentarnych czy w podziemnych korytarzach. Po zaprzestaniu prześladowań Kościoła (w roku 313) architektura sakralna zaczęła się rozwijać i mozaikę zaczęto stosować do dekoracji wczesnochrześcijańskich bazylik. Ona nadawała tym świątyniom splendoru i swym programem ikonograficznym pomagała wiernym wznieść myśli i ducha ku Bogu. Opowiadając Ewangelię, stała się niejako współpracowniczką Kościoła w głoszeniu jej ludowi Bożemu. Mozaikowe obrazy scen biblijnych przemawiały z wnętrz majestatycznych bazylik wyjątkowo mocno; rysunkiem i bogatą kolorystyką poruszały umysły i uczucia wiernych. Symbolizm katakumbowy nie był w stanie tego osiągnąć.

Czytaj więcej O tej wersjiMozaika jako dekoracja artystyczna bazyliki